ისინი შეეწირნენ თამბაქოს. ..

ჩვენ მოვიძიეთ ინფორმაცია, რომელმაც ყველას თვალნათლივ დაგვანახა, რომ თამბაქო სიკვდილის ძირითადი მიზეზი არა მხოლოდ დღევანდელობაში, არამედ წინა პერიოდშიც არ კარგავდა აქტუალურობას. სწორედ ეს გახდა მიზეზი იმისა, რომ მან იმსხვერპლა უამრავი სახელგანთქმლი პიროვნება. ამრიგად, ჩვენ გვინდა მოვუწოდოთ მწეველებს და ვუთხრათ, რომ არ გახდნენ თამბაქოს მსხვერპლნი!

ჯორჯ ჰარისონი, 58, ბითლზი (The Beatles).ჰარისონის მეგობარი ამბობდა, რომ მისი სიკვდილის მიზეზი იყო თამბაქოს მოხმარება. პირველადი დიაგნიზი - ყელის კიბო, შემდეგ პროცესი გართულდა, გადავიდა ფილტვებზე და თავში. წამლებში  დიდ თანხას ხარჯავდა, მაგრამ ამაოდ.

ჯუდი ჰოლიდეი, 43, ოსკაროსანი ამერიკელი მსახიობი, ყელის კიბო

ნატ კინგ კოული, 45, მომღერალი; ჯაზ-პიანისტი, ფილტვის კიბო

უილიამ კლარგ გეიბლი, 59, ამერიკელი კინომსახიობი და უდიდესი კინოვარსკვლავი ხმოვანი კინოს ადრეულ ეპოქაში, გულის შეტევა

ანდრეი მირონოვი, 46, რუსი მსახიობი, გულის შეტევა

უეინ მაკლარენი, 51, Marlboro-ს სარეკლამო სახე, ფილტვის კიბო

მეფე ჯორჯ VI, დედოფალ ელიზაბედ II-ს მამა, ბევრს ეწეოდა. 1948 წელს ექიმებმა დაუდგინეს ფილტვის კიბო, 1951წლის სექტემბერის თვეში გაუკეთეს ოპერაცის. ოთხი თვის შემდეგ იგი გარდაიცვალა.

როი  ორბისონი, 52, ამერიკელი მუსიკოსი, როკ-ენ-როლის პიონერი, გულის შეტევა

ალექსამდრე აბდულოვი , 54, რუსი მსახიობი, ფილტვის კიბო. გარდაიცვალა ისრაელის კლინიკაში.

ჰამფრი ბოგარტი, 57, მსახიობი, საყლაპავი მილის კიბო

უოლტ დისნეი, 65, ამერიკელი კინოპროდიუსერი, რეჟისორი, სცენარისტი, ანიმატორი, ფილტვის კიბო

ნუ გახდები თამბაქოს მსხვერპლი!

ებრძოლე მავნე ჩვევებს!

უთხარი თამბაქოს: "არა!"

მოწევის მუზეუმი პარიზში

2001 წელს პარიზში  ბასტილის ტერიტორიაზე, რომელიცაა ყველასთვის ცნობილი ალექსანდრე დიუმას რომანიდან,  გაიხსნა მუზეუმი სრულიად უცნაური სახელწოდებით მოწევის მუზეუმი. მუზეუმის ფართობია 60 კვ. მეტრი. აქ ინახება სხვადასხვა ექსპონატები, ნამუშევრები, გრავიურები, მცენარეები - ყველაფერი, რაც მოწევის ისტორიას ასახავს. მუზეუმის დანიშნულებაც ესაა, რომ დამთვალიერებლებს გააცნონ მოწევის საინტერესო ისტორია, საიდან და როგორ დაიწყო ადამიანმა თამბაქოს გამოყენება და აჩვენონ უნიკალური კოლექცია, რომელიც შეაგროვა 31წლის ტიგრან ადანგმა.

აქ წარმოდგენილია სხვადასხვა ფორმის ჩიბუხები და ტუბები, ყოველ მათგანს აქვს თავისი ისტორია.

 უჩვეულო ექსპონატებს შორის არის შენობის ჰაერის გამწმენდი საშუალება, წისქვილი გამომმშრალი ფოთლებისათვის, შამანის თუთუნი ამაზონიდან...

უნდა ავღნიშნოთ, რომ მუზეუმი არ უკეთებს თამბაქოს რეკლამას. პირიქით, მუზეუმში რეგულარულად ატარებენ სემინარებს და კითხულობენ ლექციებს ამ მავნე ჩვევაზე და მოსალოდნელ  ტრაგიკულ შედეგებზე.  აქ მოქმედებს ორიგინალური მაღაზია, სადაც  ყველა სტუმარს ურიგებენ საინფორმაციო და პროფილაქტიკურ ბროშურებს, თუ რა საფრთხე ემუქრება მწეველებს და როგორ დაანებონ თავი  მოწევას.

2008 წელს მუზეუმში მოეწყო გამოფენა სახელწოდებით " კარიკატურა მწეველებზე". აქ იყო წარმოდგენილი ორიგინალური ტუშით მოხატული უნიკალური გრავიურები - მწეველების ჩიბუხით ან სიგარით კარიკატურული გამოსახულებები... 

სტატისტიკური ინფორმაცია

 

ეს ინფორმაცია მართლაც  აღმაშფოთებელია.

მსოფლიოში დაახლოებით მილიარდი კაცი ეწევა. ეს იმას ნიშნავს, რომ ყოველი მესამე ზრდასრული ადამიანი თამბაქოს ტყვეა. მათი 80 პროცენტი კი განვითარებად და განუვითარებელ ქვეყნებში ცხოვრობს. სწორედ მათი მოსახლეობის ხარჯზე იზრდება გამუდმებით მწეველთა რიცხვი, რომელმაც, მსოფლიო ბანკის პროგნოზით, 2026 წლამდე შეიძლება 1,6 მილიარდსაც მიაღწიოს.  ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, მოწევით განპირობებული დაავადებებით ყოველწლიურად 4 მილიონი კაცი კვდება (1 კაცი ყოველ 8 წამში). ეს კიდევ არაფერი; თუ არაფერი შეიცვალა, 20 წლის შემდეგ სიგარეტი მთელ მსოფლიოში სიკვდილისა და ინვალიდობის უმთავრეს მიზეზად იქცევა და უფრო მეტ სიცოცხლეს შეიწირავს, ვიდრე შიდსი, ტუბერკულოზი, ავტოსაგზაო შემთხვევები, მკვლელობა და თვითმკვლელობა ერთად.  ცივილიზებულ ქვეყნებში მწეველთა რაოდენობაც და ერთ სულ მოსახლეზე სიგარეტის მოხმარებაც უფრო და უფრო მცირდება.  მხოლოდ სიგარეტის გაძვირებამ ნიუ იორკში მწეველთა რიცხვი ერთი წლის განმავლობაში ასი ათასით შეამცირა. თანაც სიძვირე თურმე პირველ რიგში დამწყებ მწეველებს აფრთხობს.  სადღეისოდ საქართველოში სიტუაცია მეტისმეტად მძიმეა – თამბაქოს საწინააღმდეგო ეროვნული ცენტრის მონაცემებით, საქართველო ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მწეველ სახელმწიფოდ ითვლება. აქ მილიონ შვიდასი ათასი მწეველია, რაც ქვეყნის მოსახლეობის მესამედზე მეტია.  უმძიმესი ვითარებაა მოზარდებს, განსაკუთრებით – გოგონებს შორის, სადაც ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში მწეველთა მაჩვენებელი 9%–ით გაიზარდა. მოზარდთა 42,4% მწეველია – ასეთია სტატისტიკოსთა განაჩენი.

  

თანბაქოს აღმოჩენა

   

როდესაც დავიწყეთ  პროექტზე მუშაობა პირველ რიგში დავინტერესდით თამბაქოს წარმოშობით, როდის და სად აღმოაჩინეს მცენარე, რომელმაც 21-ე საუკუნეში კაცობრიობის არსებობა დააყენა კითხვის ნიშნის ქვეშ. დავადგინეთ, რომ  ევროპაში  თამბაქო ამერიკიდან ქრისტეფორე კოლუმბმა შემოიტანა. ერთხელ კოლუმბი  აღმოჩნდა უცნობ კუნძულზე, დაინახა ველურები, რომელთაც კბილებით ეჭირათ ფოთლების კონა. მათთვის უცნობი მცენარე კვამლს გამოსცემდა. ველურებმა შესთავაზეს მოწევა, უარი  უნდობლობისა და მტრობის გამოვლინებლად მიიჩნიეს. კოლუმბმა თან წამოიღო გამხმარი "თამბაქოს" ფოთლების კონები და წამოიყვანა ამ ტომის რამდენიმე მწეველი.
 წითელლოყება ველურებმა ევროპელები გააოცეს, როცა საოცარი კვამლი გამოუშვეს 
პირიდან. ჟან ნიკომ, ყოფილმა ელჩმა დედოფალ ეკატერინე მედიჩის ესპანეთიდან 
საფრანგეთში საჩუქრად ჩამოუტანა თამბაქოს ფოთლები.


 1848  წელს ფრანგმა ქიმიკოსებმა თამბაქოში აღმოაჩინეს აქტიური ნივთიერება, რომელსაც ჟან ნიკოს საპატივსაცემოდ ნიკოტინი დაარქვეს, ნიკოტინი ერთ_ერთი სტიმულატორია, რომელიც აგზნების პროცესებს აძლიერებს, მას ძირითადათ ჭარბ წონიან ადამიანებს უნიშნავდნენ, რადგან ის იწვევს: უმადობას, უძილობასა და მომატებულ აქტივობას, ასევე ადამიანი გამოყავდა სტრესული მდგომარეობიდან.
 

     მხოლოდ 80 წლის შემდეგ დაამტკიცა ექიმმა ლეგარმა(საკუთარ თავზე ჩატარებული ექსპერიმენტის წყალობით)  თამბაქოს სამკურნალო ეფექტის მოჩვენებითობა. თამბაქოს მავნებლობის შესახებ კაცობრიობამ მხოლოდ გასული საუკუნის 50_იან წლებში შეიტყო. მანამდე კი ექიმებსაც არ ეპარებოდათ ეჭვი, რომ თამბაქო სრულიად უვნებელი იყო. გაირკვა რომ თამბაქო შეიცავს ძლიერ ტოკსიკურ ნივთიერებებს კერძოდ:

•  1. სტეარინის მჟავა_ სანთლის ცვილი
•  2.ნაფტალინი_ინსექციტი  
•  3.ტოლუენი_ გამხსნელი
•  4.ნიკოტინი_ინსექტიციდი
•  5.ამონიუმი_ტუალეტის საწმენდი
•  6.მეთანოლი_რაკეტის საწვავი
•  7.კარბონ_მონოქსიდი_ბოლი
•  8.დარიშხანი_ შხამი
•  9.მეთანი_ბუნებრივი აირი
• 10.ძმარ მჟავა_ ძმარი
• 11.ბუტანი_ნავთობის აირი
• 12.კადმიუმი_აირი თუთიის მადანში
• 13.გექსამინი_ანტიბაქტერიული ნაერთი
•  14.საღებავი
•  15.წებო
•  16.ქაღალდი

          თამბაქომ დაიწყო ევროპაში მოგზაურობა. რუსეთში გავრცელდა პეტრე  პირველის მმართველობის დროს. მან უცხოელებისგან ისწავლა თამბაქოს მოწევა. მისი   მეფობის დროს გაჩნდა თამბაქოს ფაბრიკები.

         საქართველოში თამბაქო შემოვიდა XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე. პირველად იგი აფხაზეთში გააშენეს, შემდეგ  აჭარაში და ბოლოს აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებში, თამბაქოს საქართველოში თუთუნს უწოდებდნენ. თამბაქოს ფართოდ გავრცელებასთან დაკავშირებით გაიშალა სამეცნიერო მუშაობა, ალბათ მაშინ არავინ იცოდა, რამდენად მავნეა ეს ჩვევა.

მისი მოხმარებით დროთა განმავლობაში გიჩნდება:

1. ფერშეცვლილი თითები

  

  კუპრი, რომელიც არის თამბაქოს კვამლში, გროვდება თითებზე და ბრჩხილებზე რაც მას მოყვითალო, მოყავისფრო შეფერილობას აძლევს.

2.ნაოჭები.ნაადრევი დაბერება.

მოწევა ნაადრევად აბერებს კანს, ის აფერხებს ცილის სინთეზს და შლის A ვიტამინს სისხლის მიმოქცევის შემცირების ხარჯზე, ამიტომ მწეველთა კანი უფრო მშრალია, უხეში და დანაოჭებული, განსაკუთრებულად თვალებისა და ტუჩების გარშემო.




3. კანის კიბო.

მწეველებს ორჯერ მეტი შანსი აქვთ დაემართოთ კანის კიბო, რომელიც ტოვებს კანზე წითელ, ქერცლოვან ნაწიბურს.





                         კიბოს სტატისტიკა

               თამბაქოს კვამლში შემავალი 59 ელემენტი კარცენოგენულია ანუ იწვევს კიბოს.  მწეველებში 22_ჯერ მეტია რისკი იმისა,რომ განუვითარდეთ ფილტვის კიბო, ვიდრე არამწეველებში. გამოკვლევების მიხედვით: რაც უფრო დიდხანს ეწევა ადამიანი, მით მეტია რისკი, რომ განვითარდეს კიბოს სხვადასხვა სახეები, როგორიცაა: ცხვირის კიბო(2_ჯერ   მეტი), პირის, სანერწყვე ჯირკვლის და ხორხის (6_დან 27_ჯერ), ყელის (12_ჯერ) საყლაპავის (8-დან 10-ჯერ), ხახის (10-დან 18-ჯერ), კუჭის (2-დან 3-ჯერ), თირკმლის (5  ჯერ),  შარდის ბუშტის (3_ჯერ), სასქესო ორგანოს (2_დან 3_ჯერ), პანკრეასის (2_დან 5_ჯერ),  სწორი ნაწლავის (3_ჯერ) და ანუსის (5_დან 6_ჯერ). ზოგიერთი კვლევით  აღმოჩნდა კავშირი მოწევასა და  მკერდის კიბოს შორის.

4.ფსორიაზი

მწეველებში ორჯერ_სამჯერ მეტი რისკი არსებობს, რომ დაემართოთ ფსორიაზი, რომელიც არის კანის დაავადება. ამ დროს კანი ხდება აქერცვლადი და მისი განკურნება დღეს_ დღეობით ვერ ხერხდება.

5..კბილების დაკარგვა.
მოწევა მოქმედებს კბილის ბიოქიმიურ მდგომარეობაზე, ხელს უწყობს ქვების ჩამოყალიბებას   პერიოდონტიტის წარმოქმნასა და კბილების გაყვითლებას, რაც კბილების დაკარგვის რისკს   თითქმის ორჯერ ზრდის.


6.თმის ცვენა.  მოწევა ასუსტებს იმუნურ სისტემას, რის გამოც ორგანიზმი უფრო მგრძნობიარეა ისეთი დაავადებების მიმართ, როგორიცაა წითელი მგლურა, რომელიც იწვევს თმის ცვენას,  გამონაყარს სახეზე, თავისქალასა და ხელებზე.

7.თვალის დაავადება - კატარაქტა.

   მოწევა იწვევს ან აუარესებს თვალის პრობლემებს.მწეველებში 40%_ით მეტია რისკი კატარაქტის განვითარებისა (ანუ ბადურის შემღვრევა), რომელიც ბლოკირებას უკეთებს სინათლის სხივებს და შეიძლება მიგვიყვანოს სიბრმავემდე. მოწევა ორი გზით იწვევს მას, პირველი თვალის გარეგანი გაღიზიანებით, რომელსაც თამბაქოს კვამლი იწვევს და მეორე ფილტვებში ქიმიური ნივთიერებების გამოყოფით, რომელიც სისხლის ნაკადით მიედინება თვალისკენ.
   მოწევა ასევე ასოცირებულია თვალის ყვითელი ლაქის ასაკობრივ დეგენერაციასთან_ თვალის ბადურის ცენტრალური ნაწილის დაავადება, რომელიც არ იკურნება. ყვითელი ლაქა პასუხისმგებელია  თვალში ცენტრალური მხედველობის ფოკუსირებაზე, მაგალითად კითხვის, მანქანის მართვის, სახეების, ფერებისა და საგნების დანახვის შესაძლებლობაზე.



8.სმენის დაქვეითება.

მოწევა იწვევს ფოლაქების ჩალაგებას სისძარღვების კედლებში, ამით ქვეითდება შიდა ყურის სისხლით მომარაგება, რის შედეგადაც ქვეითდება სმენა და შეიძლება სმენა უფრო ადრე დაკარგონ, ამის გარდა შეიძლება ჩამოყალიბდეს შუა ყურის ინფექციური დაზიანება, რაც იწვევს მენინგიტსა და სახის დამბლას.

9.ფილტვის კიბო.

  მოწევა იწვევს ემფიზემას, ალვეოლების შეშუპებას და გასკდომას, რაც აქვეითებს ფილტვების მიერ ჟანგბადის შთანთქმის და ნახშიროჟანგის გამოყოფის უნარს.

10.გულის დაავადება.

მსოფლოში სიკვდილის ყოველი მესამე შემთხვევა გამოწვეულია
კარდიოვასკულარული (გულ_სისხლძარღვთა) დაავადებით. მოწევა არის ერთ_ერთი   ყველაზე დიდი რისკ_ფაქტორი კარდიოვასკულიარული დაავადებების განვითარებისა. განვითარებად ქვეყნებში ეს დაავადება წელიწადში 1.000.000_ზე მეტ ადამიანს კლავს,  განვითარებულში კი 600.000_სს.  მოწევა იწვევს გულისცემის გაძლიერებას, არტერიების შევიწროებასა და წნევის მომატებას, ასევე სტენოკარდიული შეტევებისა და ინფარქტის  განვითარების რისკი.